Esta semana sumámonos, dende a clase de música, á celebración do 17 de maio, Día das Letras Galegas, comezando cunha canción que nos chega dende o Seminario Galán:
Dende principios do século XlX, os compositores comezaron a expresar paixón pola liberdade, a natureza, as lendas, o fantástico e aventureiro, os soños... a través da música. Romperon coas regras e tradicións musicais dos seus devanceiros e lanzáronse a experimentar cousas novas creando unha música que daba máis importancia á expresión das emocións e sentimentos ca ás normas de composición.
Nesta etapa creáronse grandes teatros aínda que tamén se escoitaba musica en salóns e cafés. Apareceron novas formas musicais como os lieder , cancións para voz e piano, ou os nocturnos, pezas de estrutura libre para interpretar co piano. Sen dúbida o piano é o instrumento rei do romanticismo. Frederic Chopin, Robert Shuman, Félix Mendelssohn ou Johannes Brahms son grandes compositores románticos.
A ópera viviu o seu momento de maior esplendor con compositores como Giusepi Verdi en Italia ou Richard Wagner en Alemania. Un dos últimos compositores románticos foi Piotr Ilich Tchaikovski que puxo música a famosos ballets.
O Clasicismo é un estilo musical que se desenvolveu en Europa na segunda metade do século XVlll e comezos do XlX.
A música do
clasicismo caracterízase por ser clara e equilibrada. As súas melodías son fáciles de seguir e as estruturas
musicais son moi organizadas.
Nesta etapa
apareceron novos instrumentos que favoreceron a creación de orquestras con
maior número de músicos e unha nova forma musical, a sinfonía, composición
musical escrita para orquestra que permite o lucimento de todos os
instrumentos.
Os compositores
máis importantes deste período foron Joseph Haydn e Wolfgang Amadeus Mozart.
Máis tarde, Ludwig van Beethoven e Franz Schubert axudaron a que a música
pasara a un novo estilo chamado Romanticismo.
O Barroco musical desenrólase durante o século XVll e aprimeira metade do século XVlll.
As iglesias e a nobleza empregaban a música para mostrar o seu poder. Os músicos eran parte do personal dos nobles, por iso, a música desta etapa é moi expresiva e teatral. Ten moita ornamentación e contrastes fortes.
No Barroco, a música instrumental fíxose tan importante como a vocal. Crearonse formas como a sonata, o concerto e a suite.
Os xéneros vocais dividíanse en teatrais e relixiosos. A ópera foi a gran creación teatral e para a música relixiosa xurdiron o oratorio e a cantata.
Algúns compositores importantes do Barroco foron o italiano Antonio Vivaldi e os alemáns Johann Sebastian Bach e George Friedrich Händel.
Nos séculos XV e XVl perfeccionouse a música vocal con distintas voces que soaban de xeito simultáneo (polifonía) e aparecerona as primeiras óperas da man de Claudio Monteverdi. Os instrumentos adquiriron unha función específica na sociedade: o órgano soaba nas cerimonias relixiosas, os instrumentos de corda nas reunións familiares e os de vento metal nos actos públicos da nobleza.
A invención da imprenta moderna na man de J. Gutenberg hacia 1450 revolucionou a difusión do coñecemto e no ano 1501 imprimiuse o primeiro libro de partituras da historia.
Nesta etapa aparece o oficio de luthier, artesáns constructores de instrumentos.
O gusto de nobles, príncipes e reis polos bailes fixo que se compuxeran novas danzas como a pavana e o minué.
Déixovos vídeos sobre os instrumentos, músicas e danzas renacentistas.
El Grillo (Josquin des Prez)
Coa caída do Imperio Romano no
século V o feudalismo impúxose en Europa. A vida
desenvolveuse entón arredor dos mosteiros e dos castelos. Nesta etapa desenrólase a Arte Románica e a
finais da Idade Media aparece o estilo
Gótico.
A música medieval caracterízase polo
predominio da música vocal relixiosa, especialmente Canto Gregoriano, e o
desenrolo da polifonía (canto a varias voces).
O Canto Gregoriano é un canto
relixioso, ao unísono, en latín, con ritmo libre e a “capella”(sen
acompañamento instrumental). Chámase así
por ser o Papa Gregorio I quen reuniu e unificou os cantos que se realizaban
nas liturxias de toda Europa.
Guido dÁrezzo no século XI puxo nome aos sons da nosa escala musical
collendo a primeira sílaba de cada un dos versos do Himno a san Xoán Bautista.
Na corte de do rey Alfonxo X o Sabio, no século XIII, creáronse máis de catrocentas cancións adicadas
á Virxe en lingua galega: as Cantigas de Santa María.
A música profana (non relixiosa)
nesta etapa estivo interpretada por trobeiros e xograres.
Os xograres eran artistas ambulantes
que levaban a música polas vilas e cidades durante a Idade Media. Acompañaban
as súas actuacións con mímicas e dramatizacións para divertir e entreter ao
público.
Os trobeiros eran poetas e músicos
pertencentes á nobreza. Eran moi cultos e compoñían a súa música e os seus
versos cun fin didáctico e de entretemento. Cantaban temas sobre lendas de
cabaleiros, textos sobre a vida na corte e sobre todo, cantábanlle ao amor.
Instrumentos medievais
A Idade Antiga é o período da historia definido polo xurdimento das primeiras civilizacións que tiveron escritura: Exipto, Grecia, Roma, India, China; Persia…
En todas estas culturas a música tivo moita importancia
na vida cotiá pero sobre todo nas cerimonias relixiosas e militares.
Na Grecia clásica a música estaba presente na escola, no traballo e en todos os actos sociais. O estudo da música abarcaba a poesía o teatro e a danza e tiña consideración de ciencia e arte.
Pitágoras estableceu as proporcións
e a distancia entre as notas e estudou a relación da música coas matemáticas.
O Imperio Romano continuou cos
estilos musicais gregos pero con
influencia dos países dominados. Na antiga Roma, a música era un
entretemento. Estaba presente nos espectáculos e nos acontecementos sociais.
Grazas as representacións artísticas (pinturas, esculturas...) coñecemos como eran os instrumentos e a música nesta etapa da historia.
A música é unha
constante na nosa vida. Dende que espertamos ata que remata a nosa
xornada diaria vivimos rodeados de sons, ritmos e músicas. Pero,
dende cando sucede isto? Cales foron as primeiras melodías que escoitaron
ou cantaron os humanos? Como xurdiron os primeiros ritmos ou as primeiras
danzas?
Na Prehistoria non existía a escritura e ata a
Idade Media non se comezou a escribir música polo que resulta moi difícil saber
con certeza cales foron as orixes da música.
A Arqueoloxía e a
Etnoloxía son as ciencias que se encargan do estudio desta parte do
noso pasado: a Arqueoloxía estuda o pasado a partir das pinturas rupestres e dos
restos materiais atopados nas escavacións e a Etnoloxía encárgase do estudo de sociedades
que viven na actualidade pero aínda conservan costumes e formas de vida
primitiva.
O nacemento da música segue a ser un gran misterio pero arqueólogos e etnólogos coinciden en diferentes teorías sobre a súa orixe:
A música tivo
a súa orixe nos movementos corporais rítmicos que se facían nos traballos
colectivos.
A
música xurdiu como unha necesidade de comunicación cando alguén se atopaba
afastado.
A
música creouse coma unha imitación e espertar sonoro pola natureza: auga,
vento, trono, cantos de paxaros, verros
de animais, ecos...
A
orixe da música está ligado á maxia e mantén un carácter espiritual e
relixioso: os feiticeiros cantaban,
tocaban e bailaban nas cerimonias relixiosas e curativas.
Todas estas teorías coinciden en que
os primeiros sons musicais proviñan do propio corpo: palmas, golpes, pisadas ou
asubíos. Co tempo, os grupos humanos comezaron a empregar materiais do seu
entorno natural para producir ritmos: paus, pedras, ósos, cunchas, peles,
cornos…
Seguimos cantando e tocando cancións que falen de Paz.
Capaz coa Paz
Cada un dos alumnos e alumnas de 5º nivel fixo unha árbore xenealóxica sobre a música do seu entorno familiar. Para realizar este traballo entrevistaron aos membros da familia preguntándolles que cantigas galegas lembraban da súa infancia e xuventude ou que cantantes, instrumentistas, grupos ou bandas galegas escoitaban ou coñecían. Cos datos recollidos elaboraron a súa árbore xenealóxica musical acompañando os datos con debuxos ou fotografías, Na clase de música expuxeron o seu traballo contando as anécdotas máis relevantes da información recollida e ata algún deles arrancou a cantar as coplas que lle dixeron os seus familiares. Farei unha mención especial para aquel alumnado que non é galego ou ten familiares de fóra de Galicia e nos achegou a música popular doutros lugares e culturas.
Árbore xenealoxica musical 2025
Bosques musicais de anos anteriores:
Se hai un bo momento para gozar dos paseos polos parques, montes e bosques, ese é o outono.
As follas das árbores comezan a mudar a súa cor tinguindo a paisaxe de tonalidades douradas, vermellas e alaranxadas.
O outono vai chegando, todo cambia de cor.
Hai una alfombra pola rúa, verde, amarela e marrón…
Con este texto de M.Sanuy comezamos a clase de música para darlle a benvida á estación de outono. Despois cantarémoslle ao varredor para que ademais das follas varra as bágoas, as penas e os supiros enchendo as rúas de ledicias e ritmos.
.
Chegou a primavera e dámoslle a benvida coa música de Vivaldi
O día 23 de febreiro de 1837 nacía en Santiago de Compostela Rosalía de Castro, a nosa escritora máis ilustre.
Son moitos os músicos que se achegaron á obra de Rosalía transformando os seus poemas en cancións. Aquí deixo unha pequena mostra dalgúns deles que cantaremos e escoitaremos estes días na escola.
O moucho (Migallas)
Adios ríos, adios fontes, (Astarot)
Maio longo (Uxía)
Dende o Equipo de Convivencia e Benestar proponse a escoita e traballo nas aulas das seguintes cancións que falan da violencia de xénero e do empoderamento das mulleres.
Pedindo perdón - Tanxugueiras
Beethoven naceu en Bonn, Alemaña, o 16 de decembro de 1770, no seo dunha familia de músicos. O avó era mestre de capela e seu pai músico na corte.
Beethoven foi un virtuoso pianista e un ousado compositor. Entre as súas moitas composicións, atopamos 32 sonatas para piano, 5 concertos para piano e orquestra , 9 sinfonías , unha ópera, un ballet e cuartetos de corda, entre outras.
Beethoven nunca casou pero as súas cartas demostran que sufriu
moito por causa de varios amores non correspondidos.
Para saber máis sobre Beethoven podes visionar os seguintes vídeos:
Moi pronto recibiremos na escola a visita da Banda de Ordes que xunto co alumnado de 5º e 6º ofrecerán un concerto para, con textos de Manuel María, celebrar o Día das Letras Galegas.
Fai clic na imaxe para saber máis sobre A BANDA DE MÚSICA
A festa dos maios rinde homenaxe á chegada da primavera, enchendo de cor moitas vilas e cidades galegas.
No Castelao xa o temos todo preparado para realizar os nosos maios artísticos e dende a aula de música cantaremos de novo as coplas e cancións que acompañan esta fermosa tradición galega.
Ah!, vous dirai-je maman é unha canción infantil popular en Francia. A melodía ten a súa orixe nun canto pastoral anónimo de mediados do século XVIII que pasou a formar parte do repertorio habitual de todos os intérpretes de clavicordio do s.XVIII.
Moitas composicións clásicas están inspiradas nesta melodía. Destacamos as "Doce variacións" de Wolfgang Amadeus Mozart e a introdución da melodía no tema "Fósiles" do Entroido dos animais de Camille Saint-Saëns.
Doce variación sobre Ah! vous dirai-je, maman de W.A.Mozart
Cada día son máis as mulleres músicas que enchen o panorama musical abarcando todos os xéneros e estilos, reivindicando dereitos e igualdade para as mulleres.
Para celebrar o 8 de marzo escoitaremos e cantaremos algunhas das súas propostas.
Ses e Diluvi E TI SO TI
A banda da loba xunto con varias artistas galegas dannos a súa versión de MORRA O CONTO
Este año celebraremos o 17 de maio, día das nosas letras, cun concerto da man da Banda de música de Ordes e a carón dos compañeiros e compañeiras dos outros centros do noso concello.
Interpretaremos sete poemas de Manuel María, recollidos no libro "Os soños na gaiola" e musicados polo cantautor Suso Vaamonde.
Deixo aquí os sete poemas interpretados por Suso Vaamonde para que cantedes e preparedes o concerto.
A FOUCE
