Esta semana sumámonos, dende a clase de música, á celebración do 17 de maio, Día das Letras Galegas, comezando cunha canción que nos chega dende o Seminario Galán:
Dende principios do século XlX, os compositores comezaron a expresar paixón pola liberdade, a natureza, as lendas, o fantástico e aventureiro, os soños... a través da música. Romperon coas regras e tradicións musicais dos seus devanceiros e lanzáronse a experimentar cousas novas creando unha música que daba máis importancia á expresión das emocións e sentimentos ca ás normas de composición.
Nesta etapa creáronse grandes teatros aínda que tamén se escoitaba musica en salóns e cafés. Apareceron novas formas musicais como os lieder , cancións para voz e piano, ou os nocturnos, pezas de estrutura libre para interpretar co piano. Sen dúbida o piano é o instrumento rei do romanticismo. Frederic Chopin, Robert Shuman, Félix Mendelssohn ou Johannes Brahms son grandes compositores románticos.
A ópera viviu o seu momento de maior esplendor con compositores como Giusepi Verdi en Italia ou Richard Wagner en Alemania. Un dos últimos compositores románticos foi Piotr Ilich Tchaikovski que puxo música a famosos ballets.
O Clasicismo é un estilo musical que se desenvolveu en Europa na segunda metade do século XVlll e comezos do XlX.
A música do
clasicismo caracterízase por ser clara e equilibrada. As súas melodías son fáciles de seguir e as estruturas
musicais son moi organizadas.
Nesta etapa
apareceron novos instrumentos que favoreceron a creación de orquestras con
maior número de músicos e unha nova forma musical, a sinfonía, composición
musical escrita para orquestra que permite o lucimento de todos os
instrumentos.
Os compositores
máis importantes deste período foron Joseph Haydn e Wolfgang Amadeus Mozart.
Máis tarde, Ludwig van Beethoven e Franz Schubert axudaron a que a música
pasara a un novo estilo chamado Romanticismo.
O Barroco musical desenrólase durante o século XVll e aprimeira metade do século XVlll.
As iglesias e a nobleza empregaban a música para mostrar o seu poder. Os músicos eran parte do personal dos nobles, por iso, a música desta etapa é moi expresiva e teatral. Ten moita ornamentación e contrastes fortes.
No Barroco, a música instrumental fíxose tan importante como a vocal. Crearonse formas como a sonata, o concerto e a suite.
Os xéneros vocais dividíanse en teatrais e relixiosos. A ópera foi a gran creación teatral e para a música relixiosa xurdiron o oratorio e a cantata.
Algúns compositores importantes do Barroco foron o italiano Antonio Vivaldi e os alemáns Johann Sebastian Bach e George Friedrich Händel.
Nos séculos XV e XVl perfeccionouse a música vocal con distintas voces que soaban de xeito simultáneo (polifonía) e aparecerona as primeiras óperas da man de Claudio Monteverdi. Os instrumentos adquiriron unha función específica na sociedade: o órgano soaba nas cerimonias relixiosas, os instrumentos de corda nas reunións familiares e os de vento metal nos actos públicos da nobleza.
A invención da imprenta moderna na man de J. Gutenberg hacia 1450 revolucionou a difusión do coñecemto e no ano 1501 imprimiuse o primeiro libro de partituras da historia.
Nesta etapa aparece o oficio de luthier, artesáns constructores de instrumentos.
O gusto de nobles, príncipes e reis polos bailes fixo que se compuxeran novas danzas como a pavana e o minué.
Déixovos vídeos sobre os instrumentos, músicas e danzas renacentistas.
El Grillo (Josquin des Prez)
Coa caída do Imperio Romano no
século V o feudalismo impúxose en Europa. A vida
desenvolveuse entón arredor dos mosteiros e dos castelos. Nesta etapa desenrólase a Arte Románica e a
finais da Idade Media aparece o estilo
Gótico.
A música medieval caracterízase polo
predominio da música vocal relixiosa, especialmente Canto Gregoriano, e o
desenrolo da polifonía (canto a varias voces).
O Canto Gregoriano é un canto
relixioso, ao unísono, en latín, con ritmo libre e a “capella”(sen
acompañamento instrumental). Chámase así
por ser o Papa Gregorio I quen reuniu e unificou os cantos que se realizaban
nas liturxias de toda Europa.
Guido dÁrezzo no século XI puxo nome aos sons da nosa escala musical
collendo a primeira sílaba de cada un dos versos do Himno a san Xoán Bautista.
Na corte de do rey Alfonxo X o Sabio, no século XIII, creáronse máis de catrocentas cancións adicadas
á Virxe en lingua galega: as Cantigas de Santa María.
A música profana (non relixiosa)
nesta etapa estivo interpretada por trobeiros e xograres.
Os xograres eran artistas ambulantes
que levaban a música polas vilas e cidades durante a Idade Media. Acompañaban
as súas actuacións con mímicas e dramatizacións para divertir e entreter ao
público.
Os trobeiros eran poetas e músicos
pertencentes á nobreza. Eran moi cultos e compoñían a súa música e os seus
versos cun fin didáctico e de entretemento. Cantaban temas sobre lendas de
cabaleiros, textos sobre a vida na corte e sobre todo, cantábanlle ao amor.
Instrumentos medievais
A Idade Antiga é o período da historia definido polo xurdimento das primeiras civilizacións que tiveron escritura: Exipto, Grecia, Roma, India, China; Persia…
En todas estas culturas a música tivo moita importancia
na vida cotiá pero sobre todo nas cerimonias relixiosas e militares.
Na Grecia clásica a música estaba presente na escola, no traballo e en todos os actos sociais. O estudo da música abarcaba a poesía o teatro e a danza e tiña consideración de ciencia e arte.
Pitágoras estableceu as proporcións
e a distancia entre as notas e estudou a relación da música coas matemáticas.
O Imperio Romano continuou cos
estilos musicais gregos pero con
influencia dos países dominados. Na antiga Roma, a música era un
entretemento. Estaba presente nos espectáculos e nos acontecementos sociais.
Grazas as representacións artísticas (pinturas, esculturas...) coñecemos como eran os instrumentos e a música nesta etapa da historia.
A música é unha
constante na nosa vida. Dende que espertamos ata que remata a nosa
xornada diaria vivimos rodeados de sons, ritmos e músicas. Pero,
dende cando sucede isto? Cales foron as primeiras melodías que escoitaron
ou cantaron os humanos? Como xurdiron os primeiros ritmos ou as primeiras
danzas?
Na Prehistoria non existía a escritura e ata a
Idade Media non se comezou a escribir música polo que resulta moi difícil saber
con certeza cales foron as orixes da música.
A Arqueoloxía e a
Etnoloxía son as ciencias que se encargan do estudio desta parte do
noso pasado: a Arqueoloxía estuda o pasado a partir das pinturas rupestres e dos
restos materiais atopados nas escavacións e a Etnoloxía encárgase do estudo de sociedades
que viven na actualidade pero aínda conservan costumes e formas de vida
primitiva.
O nacemento da música segue a ser un gran misterio pero arqueólogos e etnólogos coinciden en diferentes teorías sobre a súa orixe:
A música tivo
a súa orixe nos movementos corporais rítmicos que se facían nos traballos
colectivos.
A
música xurdiu como unha necesidade de comunicación cando alguén se atopaba
afastado.
A
música creouse coma unha imitación e espertar sonoro pola natureza: auga,
vento, trono, cantos de paxaros, verros
de animais, ecos...
A
orixe da música está ligado á maxia e mantén un carácter espiritual e
relixioso: os feiticeiros cantaban,
tocaban e bailaban nas cerimonias relixiosas e curativas.
Todas estas teorías coinciden en que
os primeiros sons musicais proviñan do propio corpo: palmas, golpes, pisadas ou
asubíos. Co tempo, os grupos humanos comezaron a empregar materiais do seu
entorno natural para producir ritmos: paus, pedras, ósos, cunchas, peles,
cornos…
Seguimos cantando e tocando cancións que falen de Paz.
Capaz coa Paz